Đau mỏi cổ vai gáy là cảm giác quen thuộc của dân văn phòng, người lái xe hay bất cứ ai cúi điện thoại nhiều giờ mỗi ngày. Phần lớn trường hợp là do cơ bị căng vì tư thế và thói quen, và sẽ đỡ dần khi được nghỉ ngơi, chăm sóc đúng. Nhưng cũng có lúc đau mỏi cổ vai gáy là dấu hiệu của bệnh lý cần bác sĩ. Bài viết giúp bạn phân biệt hai trường hợp đó và tự giảm đau mỏi một cách an toàn.
Vì sao cổ vai gáy hay bị đau mỏi?
Những nguyên nhân thường gặp:
- Ngồi sai tư thế kéo dài: cúi đầu nhìn màn hình, màn hình đặt quá thấp, ngồi nhiều giờ không đứng dậy.
- Cúi điện thoại: đầu càng cúi thấp, cơ sau gáy càng phải gồng để giữ.
- Ngủ sai tư thế: gối quá cao hoặc quá thấp, cổ bị kẹt ở tư thế lệch suốt đêm.
- Căng thẳng: khi lo âu, nhiều người vô thức nhún vai, gồng cổ.
- Ngồi xe đường dài: như chuyến xe nhiều giờ lên Đà Lạt, đầu tựa lệch hoặc ngủ gật trên ghế.
- Chấn thương: té ngã, tai nạn giao thông khiến cổ bị giật mạnh.
- Bệnh lý cột sống cổ: thoái hóa, thoát vị đĩa đệm hoặc dây thần kinh bị chèn ép; những trường hợp này cần bác sĩ chẩn đoán.
Nhiều người cũng thấy vai gáy cứng hơn vào những hôm trời lạnh, nên ở Đà Lạt, giữ ấm cổ vai là thói quen đáng có.
Dấu hiệu thường gặp
- Căng cứng, nhức mỏi vùng cổ, gáy và bả vai, tăng khi ngồi lâu.
- Khó xoay cổ, khó cúi hoặc ngửa đầu hết tầm.
- Ấn vào thấy điểm đau, có chỗ cơ cứng như nổi cục.
- Đau lan lên sau đầu, đôi khi kèm đau đầu âm ỉ.
Những biểu hiện này thường đỡ khi bạn nghỉ ngơi, chườm ấm hoặc vận động nhẹ.
Đau cổ vai gáy có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám
Đa số trường hợp không nguy hiểm, nhưng hãy đi khám nếu:
- đau không đỡ sau vài tuần tự chăm sóc, hoặc ngày càng tăng;
- đau lan xuống cánh tay, kèm tê bì, châm chích hoặc yếu tay;
- chóng mặt, hoa mắt khi thay đổi tư thế;
- đau kèm sốt, hoặc bạn thấy lo lắng về cơn đau.
Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ xuất hiện sau tai nạn, té ngã; nếu kèm sốt rất cao, đau đầu dữ dội, cứng cổ, sợ ánh sáng hoặc nổi ban; hoặc nếu kèm đau ngực, khó thở.
Đau cổ vai gáy khám khoa nào?
Bạn có thể bắt đầu ở chuyên khoa Cơ xương khớp. Nếu có tê, yếu tay, bác sĩ có thể chỉ định khám thêm chuyên khoa Thần kinh. Sau khi có chẩn đoán, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng có thể là một phần của kế hoạch điều trị.
Cách giảm đau mỏi cổ vai gáy tại nhà
Với đau mỏi thông thường, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) gợi ý:
- Giữ cổ vận động nhẹ nhàng thay vì bất động; không nên tự đeo nẹp cổ.
- Chườm ấm hoặc chườm lạnh lên vùng đau.
- Dùng gối thấp và chắc, tránh gối quá cao.
- Tập các động tác giãn cơ cổ nhẹ nhàng, như phần dưới đây.
- Tránh việc có thể gây nguy hiểm khi cổ khó xoay, chẳng hạn lái xe.
Nếu cần dùng thuốc giảm đau, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để chọn loại và liều phù hợp với bạn.
5 động tác giãn cơ ngay tại bàn làm việc
Làm chậm, thở đều, chỉ kéo giãn tới mức hơi căng chứ không đau. Mỗi động tác giữ 15–20 giây hoặc lặp lại 5–10 lần, vài lần mỗi ngày:
- Nghiêng đầu: ngồi thẳng, nghiêng tai phải về phía vai phải, giữ, rồi đổi bên.
- Thu cằm: nhìn thẳng, kéo cằm lùi về sau như tạo “hai cằm”, giữ vài giây rồi thả.
- Quay đầu sang hai bên: từ từ quay đầu nhìn qua vai trái, về giữa, rồi qua vai phải.
- Xoay vai: kéo hai vai lên, ra sau rồi hạ xuống thành vòng tròn.
- Mở ngực: đan hai tay sau lưng, kéo vai về sau, ưỡn nhẹ ngực.
Dừng lại nếu đau tăng, tê tay hoặc chóng mặt. Nếu đã được chẩn đoán bệnh lý cột sống cổ, hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu về bài tập phù hợp.
Chỉnh tư thế làm việc để phòng đau mỏi
- Đặt mép trên màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút; laptop nên kê cao và dùng bàn phím rời.
- Ngồi sát lưng ghế, hai bàn chân đặt trên sàn, khuỷu tay ngang mặt bàn.
- Cứ 30–60 phút đứng dậy, đi lại và làm vài động tác giãn cơ.
- Đưa điện thoại lên gần tầm mắt thay vì cúi xuống nhìn.
- Vận động đều đặn: đi bộ, bơi, yoga giúp cơ lưng và vai khỏe hơn.
Mẹo cho chuyến xe dài lên Đà Lạt
- Mang gối kê cổ (gối chữ U) để đầu không gục sang một bên khi ngủ trên xe.
- Ngồi sát lưng ghế, tránh cúi xem điện thoại suốt chặng đường.
- Mỗi lần xe dừng nghỉ, xuống đi lại vài phút, xoay vai và nghiêng cổ nhẹ nhàng.
- Nếu tự lái xe, dừng nghỉ và vận động khoảng mỗi hai giờ.
- Mang theo áo khoác, khăn quàng: càng lên cao trời càng lạnh, nhất là trên các chuyến xe đêm.
Massage có giúp giảm đau mỏi cổ vai gáy không?
Có thể, với đau mỏi do căng cơ. Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH) cho biết massage có thể giúp giảm đau cổ, vai, dù lợi ích thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Vì vậy massage phát huy tốt nhất khi đi cùng việc chỉnh tư thế và giãn cơ ở trên.
Massage không thay thế chẩn đoán và điều trị khi có các dấu hiệu cảnh báo kể trên. Với đau mỏi thông thường, một buổi massage cổ vai gáy hoặc gội đầu dưỡng sinh sau những ngày làm việc căng thẳng, hay sau chuyến xe dài lên Đà Lạt, có thể giúp bạn thả lỏng. Đọc thêm: massage cổ vai gáy có tác dụng gì, có đau không.
