Xông hơi là cách thư giãn quen thuộc, nhất là khi trời trở lạnh. Nhưng xông hơi có tác dụng gì thật sự, có giúp giảm cân không, nên xông bao lâu, mấy lần một tuần và ai không nên xông? Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa để bạn xông hơi an toàn và dễ chịu.
Xông hơi khô và ướt khác nhau thế nào, loại nào tốt hơn?
Theo Vinmec, phòng xông hơi khô dùng nhiệt khô, thường từ đá nóng hoặc bếp kín, nên nhiệt độ cao nhưng độ ẩm thấp. Phòng xông hơi ướt được làm nóng bằng hơi nước, độ ẩm rất cao, cảm giác nóng ẩm và đọng hơi trên da.
Hai kiểu đều làm cơ thể nóng lên và ra nhiều mồ hôi. Phòng xông ướt thường có nhiệt độ thấp hơn nhưng độ ẩm rất cao; hơi ẩm được cho là dễ chịu hơn với mũi họng.
Chưa có bằng chứng cho thấy loại nào tốt hơn cho sức khỏe. Phần lớn nghiên cứu về lợi ích của xông hơi được làm với xông hơi khô; tổng quan năm 2018 nhắc ở phần dưới thậm chí loại hẳn các nghiên cứu về phòng xông ướt. Vì vậy, hãy chọn theo cảm giác của bạn: thấy khô mũi họng trong nhiệt khô thì thử xông ướt, thấy ngột ngạt khi hơi nước dày thì chọn xông khô. Những lưu ý về thời gian, nước uống và người không nên xông giống nhau cho cả hai.
Xông hơi có tác dụng gì?
Khi ngồi trong phòng xông, cơ thể phản ứng khá mạnh. Theo Harvard Health, chỉ trong một lượt xông ngắn, người bình thường có thể đổ khoảng nửa lít mồ hôi, và nhịp tim tăng từ 30% trở lên, phần lớn lượng máu tăng thêm được dồn ra da.
Những lợi ích thường được nhắc tới:
- Thư giãn, giảm căng thẳng: hơi ấm và khoảng thời gian ngồi yên giúp nhiều người thấy nhẹ nhõm.
- Cơ bắp thả lỏng: nhiệt giúp cơ bớt căng, nhất là sau khi đi bộ hay vận động nhiều.
- Ấm người nhanh vào những ngày lạnh.
Một tổng quan năm 2018 trên 40 nghiên cứu cho thấy xông hơi khô đều đặn có thể có lợi cho tim mạch và một số tình trạng đau cơ xương khớp. Tuy vậy, các tác giả kết luận vẫn cần thêm dữ liệu chất lượng cao, nhất là về tác dụng phụ. Vì vậy, xông hơi nên được xem là một cách thư giãn, không phải phương pháp điều trị bệnh.
Xông hơi có giảm cân không?
Không theo nghĩa giảm mỡ. Cân nặng giảm ngay sau khi xông chủ yếu là nước mất qua mồ hôi, và sẽ trở lại khi bạn uống nước. Vinmec cũng lưu ý mức giảm cân này chỉ là mất nước tạm thời. Muốn giảm cân bền vững vẫn cần ăn uống hợp lý và vận động đều; lạm dụng xông hơi để “ép cân” còn dễ gây mất nước.
Mỗi lần nên xông bao lâu?
- Harvard Health khuyên mỗi lần không ở trong phòng xông quá 15–20 phút. Vinmec lưu ý xông ướt quá 15 phút có thể làm bạn mất nước.
- Nếu mới xông lần đầu, Vinmec khuyên không ở quá 5–10 phút mỗi lần. Có thể chia thành vài lượt ngắn, ra ngoài nghỉ giữa các lượt.
- Uống nước mát sau khi xông để bù lượng mồ hôi đã mất.
- Không uống rượu bia trước và sau khi xông.
- Ra ngay nếu thấy chóng mặt, buồn nôn hoặc tim đập quá nhanh.
Nên xông mấy lần một tuần?
Không có con số chung cho mọi người. Dữ liệu về tần suất chủ yếu đến từ các nghiên cứu theo dõi dài hạn nam giới trung niên ở Phần Lan, nơi xông hơi khô là thói quen từ nhỏ. Theo tổng quan năm 2018, người xông 4–7 lần mỗi tuần có tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 40% so với người xông 1 lần mỗi tuần. Vinmec cũng nhắc tới việc xông 4–7 lần mỗi tuần đi kèm nguy cơ đột quỵ thấp hơn.
Nhưng đây là nghiên cứu quan sát, chỉ cho thấy mối liên quan. Chính các tác giả tổng quan lưu ý rằng xông hơi thường xuyên có thể chỉ là dấu hiệu của một lối sống lành mạnh, chưa chắc là nguyên nhân. Nếu ít khi xông, bạn không cần chạy theo con số 4–7 lần: điều quan trọng hơn là mỗi lần xông đúng cách, tăng dần khi cơ thể đã quen và dừng khi thấy mệt. Người có bệnh tim mạch, huyết áp hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ tần suất phù hợp.
Sau khi xông hơi có nên tắm không?
Có, nhưng đừng vội. Harvard Health khuyên hạ nhiệt từ từ sau khi xông. Hãy ngồi nghỉ vài phút cho mồ hôi ráo và nhịp thở ổn định, rồi tắm lại bằng nước ấm để làm sạch mồ hôi. Người có bệnh tim mạch nên tránh đổi nhiệt đột ngột, chẳng hạn dội nước lạnh ngay khi vừa bước ra khỏi phòng xông.
Ai không nên xông hơi?
Hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước, hoặc không xông, nếu bạn:
- đang mang thai;
- có bệnh tim mạch hoặc huyết áp cao chưa kiểm soát;
- huyết áp thấp, hay chóng mặt khi đổi tư thế;
- vừa uống rượu bia;
- đang sốt, tiêu chảy hoặc bị mất nước;
- vừa phẫu thuật và chưa được bác sĩ cho phép;
- đang dùng thuốc ảnh hưởng tới tim mạch, huyết áp.
Trẻ nhỏ cũng không nên xông hơi như người lớn.
Kết hợp với massage ở spa thế nào cho dễ chịu?
Nhiều người thích xông hơi trước khi massage: cơ ấm lên nên dễ thả lỏng hơn khi vào liệu trình. Đi kèm vài lưu ý nhỏ: uống nước trước và sau, nghỉ vài phút giữa hai phần, và báo kỹ thuật viên nếu bạn thấy mệt.
Tại The Pine Spa & Wellness, xông hơi 30 phút là một dịch vụ thêm để bổ sung vào liệu trình chăm sóc của bạn. Khi đặt lịch, hãy hỏi spa về hình thức xông và cách chia lượt. Tìm hiểu thêm massage body có tác dụng gì để chọn liệu trình đi kèm.
